Nikolai Medtner

Radio uitzending over Nikolai Medtner

Op zondag 25 augustus 2024 besteedde de Concertzender een vol uur aan de muziek van componist Nikolai Medtner (1880 – 1951) met werken van de CD ‘A tribute to Medtner‘ van Patricia Verhagen -piano. In het programma “Willem Brons Presenteert” werden drie stukken uitgezonden voorzien van een korte toelichting. Uitgezonden werken zijn:

• Sonata Tragica (1918-1920)
• Tales opus 51 (1928)
• Sonate in g-klein, opus 22 (1909-1910)

U kunt hier de uitzending terugluisteren.

Recensie “Bulletin van de European Piano Teachers Association”, 2023/3

A tribute to Medtner
Lange tijd was de muziek van Nicolai Medtner (1880-1951) misschien wel het best bewaarde geheim van de twintigste-eeuwse Russische pianomuziek. De laatste jaren komt er steeds meer belangstelling voor zijn pianistisch en muzikaal zo interessante oeuvre, maar volledig uit de schaduw van zijn Russische collega en generatiegenoot Rachmaninoff is hij nog niet gekomen. Het is ook de vraag of dat ooit zal gebeuren. Hoewel zijn verwantschap met Rachmaninoff evident is, blijft het een gegeven dat Medtner net een slagje academischer en minder toegankelijk schreef dan deze beroemdere landgenoot. Medtner is toch meer een componist voor kenners en vooral ook voor pianisten, dan voor het grote publiek.

Dit imago wil pianiste Patricia Verhagen doorbreken met deze cd-hommage aan Medtner, waarop zij een viertal van zijn meest indrukwekkende en toegankelijke werken opnam. Een betere pleitbezorgster voor zijn muziek zou Medtner zich niet hebben kunnen wensen, want Patricia Verhagen blijkt technisch en muzikaal alles in huis te hebben om deze pianistisch toch zo complexe werken overtuigend over het voetlicht te brengen. Haar spel is zo krachtig, veerkrachtig en fantasievol, dat het in ieder geval ondergetekende niet duidelijk is waarom deze pianiste geen grotere bekendheid heeft, al mag haar biografie, zoals afgedrukt in het verder ook zeer informatieve booklet, er zeker zijn.

Verhagen opent en besluit haar cd met twee sonates, die beide eendelig zijn. De Sonate in g uit 1909-1910 wortelt nog sterk in de Romantiek, maar hierin laat Medtner toch al een heel eigen geluid horen, het stuk begint uitermate spannend met een haast korzelige, ritmisch interessante ‘dialoog’ en leidt spoedig naar dramatisch heftige akkoordsequenzen. Het vanuit de opening doorgecomponeerde spirituele middendeel mondt uit in een flitsende reprise.

De Sonata tragica, opus 39 nr. 5, is met een speeltijd van slechts een ruime 10 minuten een derde korter dan opus 22. Het werk is tegelijk grimmiger en veel donkerder. Te horen is dat in de periode waarin Medtner het schreef, de jaren 1918-1920, de wereld in brand stond ten gevolge van de Russische Revolutie.

De twee werken die door de beide sonates worden geflankeerd, zijn heel wat milder en vriendelijker van toon. De fantasierijke Six Tales, opus 51 behoren tot Medtners meest geliefde pianowerken. Een programma hebben deze korte stukken niet, maar wel staan twee karakters uit de Russische folklore centraal: Zoloesjka (de Russische tegenhanger van Assepoester) en Ivanoesjka de dwaas. In de delen wisselen pittige dansen en lyrische vertellingen elkaar af. Zeker in nr. 6, maar ook in nr. 1 lijkt Medtners stijl meer in de buurt van Prokofieff te komen – zij het minder bijtend – dan van Rachmaninoff.

Canzona matinata, opus 39, nr. 4 ontstond in dezelfde woelige jaren als de Sonata tragica, maar van de onrust teweeggebracht door de voortrazende revolutie, is in dit vreedzame en zorgeloze ochtendlied niets te merken. Het zijn de kwaliteiten van Patricia Verhagen waardoor al deze facetten van Medtner optimaal tot klinken komen. Niet in de laatste plaats heeft de pianiste dit te danken aan de voor de cd-opname gebruikte prachtige Steinway concertvleugel in de Westvest90-kerk te Schiedam.

Christo Lelie

Recensie “PIANIST”, april 2024:

“Met overtuigend en energiek spel presenteert pianiste Patricia Verhagen een aantrekkelijk programma, gewijd aan Nikolaj Medtner. Bij herhaalde beluistering blijft er ook steeds weer iets anders te ontdekken en daarmee doet ze goed recht aan de gelaagde composities van Medtner. De werken opus 39 zijn de culminatie van een knap vertolkt album, dat terecht onderstreept waarom Medtners vriend Rachmaninoff zijn muziek zo hogelijk waardeerde.”

Harry-Imre Dijkstra

Recensie “Klassieke Zaken”, Oktober 2023:

“Zowel melodisch als harmonisch is Medtners muziek bepaald niet eenvoudig: ze vereist een grote muzikale intelligentie naast een formidabele vingervaardigheid. … Virtuositeit was voor hem geen doel op zichzelf, zij combineerde die met een verhalende stijl die hem uniek maakt. Patricia Verhagen heeft daar gevoel voor, niet alleen in de “Vertellingen” opus 51, maar ook in de beide sonates. .… Verhagens begripvolle, energieke en perfect opgenomen spel doet alle recht aan een componist die (eindelijk!) steeds meer kansen krijgt.“

Gerard Scheltens